NIEUW: Twee eeuwen Gelderse Bakstenen
Het steenovenvolk
Historicus Ben Janssen legt geschiedenis Gelderse baksteenindustrie vast
Het steenovenvolk. De naam klinkt niet echt sympathiek. Het steenovenvolk zorgde ervoor dat de schoorstenen van de steenfabrieken bleven roken. Alleen Gelderland al telde tientallen van die schoorstenen langs de rivieren. Dankzij het steenovenvolk groeide de Gelderse baksteenindustrie uit tot een van de grootste van Nederland. Historicus Ben Janssen dook in de geschiedenis en presenteert het boek Twee eeuwen Gelderse bakstenen.
Langs de Gelderse rivieren staan talrijke schoorstenen. De meeste zijn niet meer in gebruik, maar herinneren aan een ver verleden van de talrijke steenfabrieken. Die schoorstenen vertellen het verhaal van het steenovenvolk, hardwerkende arbeiders, die grotendeels werkten in abominabele omstandigheden. Twee eeuwen Gelderse bakstenen, De baksteenfabricage in Gelderland in de negentiende en twintigste eeuw, zoals het boek volledig heet, maakt deel uit van de reeks Historische Publicaties van de Provincie Gelderland.
Hoe hard en hoe zwaar
Het boek bevat, naast talloze feiten, interessante verhalen over de familiebetrekkingen op de steenfabrieken. Hoe hard het eraan toe ging, hoe zwaar het was. Over de rol van kinderen in het productieproces. Zelfs het Kinderwetje van Van Houten, dat kinderarbeid vanaf 1874 verbood, bleek niet overal direct navolging te krijgen, zeker niet in de baksteenindustrie.
Bloeiende handel
In 1808 telde Gelderland 24 steenfabrieken, maar de grote expansie begon in 1850. Op het hoogtepunt stonden er langs de hele IJssel, van Westervoort tot Kampen, meer dan 50 steenfabrieken. Alleen al bij Westervoort stonden er langs de IJssel zeven. En de voormalige gemeente Angerlo met de dorpen Lathum, Bahr en Giesbeek was eens een belangrijk centrum van de grofkeramische industrie, waar naast bakstenen ook dakpannenen vloertegels werden gebakken.
Steenjargon
Een dergelijk grote industrie als de baksteenindustrie bediende zich van een eigen taal, een eigen jargon. Zo is een locomobiel een op wielen verplaatsbare stoommachine. Een meiler is een primitieve oven, bestaande uit de te bakken stenen zelf, afgesmeerd met klei, ook wel veldbrand, loegenoven of klampoven genoemd. Het woord mond had twee betekenissen: een opening in de zijmuur van een veldoven waardoor gestookt werd en een rekeneenheid (100.000 stenen) voor het vaststellen van het loon voor stokers en kruiers. Een tiens is eveneens een rekeneenheid (80.000/88.0000 stenen) voor het vaststellen van de productie en het loon. Het boek legt nog veel meer van dit steenjargon bloot.
Cultuurhistorie
Het is een taak van de provincie Gelderland en de betrokken gemeenten om in samenwerking met het Rijk er voor te zorgen dat de laatste zichtbare resten van de in de vorige eeuw nog zo bloeiende baksteenindustrie niet uit het landschap verdwijnen, schrijft Ben Janssen. Zeker tien voormalige steenfabrieken en ongeveer veertig schoorstenen in Gelderland komen in aanmerking als rijksmonument.
Meer weten over de geschiedenis van de bakstenen in Gelderland?
Werkte uw vader of opa in een van de vele Gelderse steenfabrieken? Wilt u nu wel eens weten waarom die schoorstenen langs de Rijn en IJssel staan? Kom erachter en bestel het omvangrijke boek Twee eeuwen Gelderse bakstenen door hier te klikken en laat het makkelijk thuisbezorgen>>>
Klik hier om dit boek nu in de winkelwagen van Achterhoekse Boeken te leggen en laat het makkelijk thuisbezorgen.
• Naar het overzicht van alle Achterhoekse Boeken
• Een boek cadeau geven? Laat het thuisbezorgen!
• Kijk nu in mijn winkelwagen
| Boektitel | Twee eeuwen Gelderse bakstenen |
|---|---|
| Ondertitel | |
| Prijs | € 34,95 plus € 3,95 bijdrage in verzendkosten |
| ISBN | 978-90-78202-39-4 |
| Uitvoering | Hardcover |
| Auteurs | Ben Janssen |
| Jaar van uitgave | 2008 |
| Pagina's | 536 |
| Uitgever | Fagus Uitgeverij |
| Bestellen | Wilt u dit boek laten thuisbezorgen? Klik hier. |
Kaarten van de Achterhoek, 166 jaar geleden
Een bijzondere atlas, vol met niet eerder gepubliceerde kaarten van de Achterhoek. Vergeten zandpaden, boerderijnamen, oude wegen, alles staat er op. Lees meer over deze atlas >>>
Prijs: €29,90 + €3,95 verzendkosten